لاهیجان، با طبیعت بکر، کوهستانهای سرسبز، مزارع چای و رودخانههای دلنشین، از دیرباز به عنوان یکی از مهمترین مقاصد گردشگری شمال ایران شناخته شده است. این شهر که در شرق استان گیلان واقع شده، به «عروس شهرهای گیلان» شهرت دارد و هر ساله میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی است. اما در کنار چهرهٔ زیبای گردشگری، پدیدهای دیگر در حال شکلگیری است که ریشه در همین جذابیتهای طبیعی دارد: افزایش چشمگیر قیمت املاک. این مقاله به بررسی تأثیر جاذبههای گردشگری لاهیجان بر بازار مسکن این شهر میپردازد و ابعاد مختلف این تأثیر را از منظر اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی واکاوی میکند.
لاهیجان از توانمندیهای گردشگری بینظیری برخوردار است که آن را در سطح ملی و حتی بینالمللی مطرح کرده است. وجود تلهکابین، شیطان کوه، استخر بزرگ، مزارع چای و بافت تاریخی-فرهنگی غنی، این شهر را به یکی از مهمترین پایگاههای توریستی-تفریحی کشور تبدیل کرده است. این جذابیتها نهتنها سبب رونق صنعت هتلداری و خدمات گردشگری شده، بلکه بهتدریج بازار املاک شهر را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس پژوهشی که درباره تأثیر گردشگری شهری بر اقتصاد لاهیجان انجام شده، گردشگری در این منطقه باعث افزایش درآمد و اشتغال شده و سهم قابلتوجهی در افزایش درآمد شهرداری و اخذ مالیات دولتی داشته است. این رونق اقتصادی، زمینهساز جذب سرمایهگذاران به بازار مسکن شده و تقاضا برای خرید و اجاره ملک را افزایش داده است.
تأثیر جاذبههای گردشگری بر قیمت املاک لاهیجان از چند مسیر اصلی قابلتوضیح است:
۱. افزایش تقاضای فصلی و دائمی برای مسکن
حضور گسترده گردشگران در لاهیجان، تقاضا برای اجارههای کوتاهمدت و اقامتگاههای تفریحی را به شدت افزایش داده است. مشاوران املاک لاهیجان تأکید دارند که بخش عمده سرمایهگذاری ملکی در این شهر به املاک مناسب برای اجارههای کوتاهمدت و اقامتهای گردشگری اختصاص دارد. این موضوع سبب شده تا بسیاری از سرمایهگذاران، واحدهای مسکونی را با هدف اجاره به گردشگران خریداری کنند و عملاً بخش قابلتوجهی از بازار مسکن را به سمت کاربری گردشگری سوق دهند.
۲. رشد قیمتها در پی افزایش تقاضا
بررسیهای میدانی نشان میدهد که قیمت ملک در لاهیجان تحت تأثیر مستقیم موقعیت مکانی و نزدیکی به جاذبههای گردشگری قرار دارد. بهویژه ویلاهای کوهپایهای و املاک نزدیک به مزارع چای و مناطق دیدنی، با تقاضای بالاتری مواجه هستند. رونق گردشگری فصلی، ارزش ملک را در بلندمدت تحت تأثیر قرار میدهد. .
۳. شکلگیری پدیده «خانههای دوم»
یکی از پیامدهای مهم توسعه گردشگری در لاهیجان، گسترش خانههای دوم است. پژوهشها نشان داده که ایجاد خانههای دوم متأثر از حضور گردشگران در مناطق گردشگری، اثرات قابلتوجهی بر جامعه میزبان دارد. این خانهها که عمدتاً توسط افراد غیربومی برای تعطیلات و استفاده فصلی خریداری میشوند، فشار مضاعفی بر بازار مسکن وارد کرده و قیمتها را برای ساکنان بومی افزایش میدهند.
اگرچه رونق گردشگری و افزایش قیمت املاک میتواند برای برخی سرمایهگذاران فرصتی طلایی باشد، اما این پدیده با چالشهای جدی برای جامعه محلی همراه است:
۱. فشار بر خریداران محلی: افزایش قیمتها، توان خرید ساکنان بومی را کاهش داده و آنها را در رقابت با سرمایهگذاران غیربومی بازگذاشته است.
۲. تغییر بافت بومی و اجتماعی: ورود گسترده افراد غیربومی و افزایش خانههای دوم، بافت فرهنگی و اجتماعی لاهیجان را دستخوش تغییر کرده است.
۳. فشار بر زیرساختها و محیط زیست: افزایش جمعیت فصلی و دائمی، فشار مضاعفی بر تأمین انرژی، آب، مدیریت پسماند و سایر زیرساختهای شهری وارد کرده است. پژوهشها نشان داده که گسترش خانههای دوم در منطقه گردشگری لاهیجان، اثرات زیستمحیطی قابلتوجهی به همراه داشته است.
جاذبههای گردشگری لاهیجان، این شهر را به یکی از مقاصد پررونق سرمایهگذاری ملکی در شمال کشور تبدیل کرده است. افزایش تقاضا برای خرید و اجاره مسکن، شکلگیری پدیده خانههای دوم و ورود سرمایهگذاران غیربومی، همگی عواملی هستند که قیمت املاک را در این شهر به طور قابلتوجهی افزایش دادهاند. با این حال، این رونق اقتصادی با چالشهایی نظیر کاهش توان خرید بومیان، تغییر بافت اجتماعی و فشار بر زیرساختهای شهری همراه است.
برای مدیریت این وضعیت، نیاز به برنامهریزی جامع شهری، توسعه زیرساختهای گردشگری متناسب با ظرفیتهای منطقه و سیاستهای حمایتی برای ساکنان بومی احساس میشود. لاهیجان به عنوان «عروس شهرهای گیلان» ظرفیت بالایی برای توسعه پایدار گردشگری دارد، مشروط بر آنکه این توسعه با نگاه به حفظ تعادل بین رونق اقتصادی و کیفیت زندگی ساکنان محلی دنبال شود.